Oparzenia07.07.2010

autor: lek. Sebastian Woźniak
Zakład Immunologii Nowotworów WCO w Poznaniu, Oddział Chemioterapii WCO w Poznaniu
słowa kluczowe: skóra, oparzenia

Oparzenia to bardzo bolesne uszkodzenie skóry lub głębiej położonych tkanek i narządów wywołane najczęściej czynnikiem termicznym. Istnieją też oparzenia wywołane prądem elektrycznym, substancjami chemicznymi lub promieniowaniem, ale w codziennym życiu oparzenia wywołane otwartym ogniem lub gorącymi przedmiotami są najczęstsze. Artykuł przedstawia klasyfikację oparzeń i podstawy postępowania w przypadku ich wystąpienia.

Klasyfikacja oparzeń skóry:

Stopień pierwszy (I) – jest to oparzenie powierzchowne. Podstawowe objawy to ból, zaczerwienienie i przekrwienie okolicy oparzenia. Zniszczeniu ulega naskórek, co jest przyczyna silnego świądu w okresie gojenia. Wyleczenie następuje po kilku dniach, a zmiany nie pozostawiają blizn. Z tego typu oparzeniem mamy do czynienia np. po zbyt długim opalaniu się na słońcu.

Stopień drugi (II) – obejmuje już skórę właściwą, ale nie całą jej grubość. Objawy to ból, zaczerwienienie i pęcherze wypełnione treścią surowiczą. Pęcherze mogą się pojawić dopiero po dniu lub dwóch od chwili poparzenia, dlatego właściwa kwalifikacja nie zawsze jest możliwa w chwili urazu. Jeżeli oparzenie sięgało dostatecznie głęboko, po wygojeniu rany może pozostać blizna. Gojenie trwa 2-3 tygodnie.

Stopień trzeci (III) – obejmuje pełną grubość skóry i tkanki podskórne. Skóra może przybrać kolor biały lub całkowicie ulec zwęgleniu. Uszkodzone są naczynia krwionośne i zakończenia nerwowe w skórze, w wyniku czego nie ma bólu. Najczęściej konieczny jest przeszczep skóry.

Ocena powierzchni oparzenia.

Jest wiele systemów obliczania powierzchni ciała, która uległa urazowi. Najprościej zastosować w miejscu wypadku „regułę dziewiątek”. Mówi ona, że ok. 9% powierzchni ciała stanowią: przód klatki piersiowej, brzuch, plecy, tył dolnej części tułowia, głowa i każda kończyna górna. Każda kończyna dolna stanowi 18% powierzchni ciała, a krocze 1%. U dzieci do lat 3 przyjmuje się 18% na głowę i szyję oraz po 14,5% na każda kończynę dolną. Mniejsze powierzchnie ocenia się przyjmując, że powierzchnia dłoni (bez palców) to w przybliżeniu 1%.

Postępowanie.

Rozległość urazu zależy od temperatury i czasu jej działania. Wysoka temperatura powoduje oparzenia szybciej. Dzieci mają cieńszą skórę niż dorośli, więc częściej dochodzi u nich do oparzeń II i III stopnia.

Jeżeli będziemy świadkiem wypadku, musimy pamiętać by ograniczyć czas działania ciepła na ciało. Należy zdjąć palącą się lub nagrzaną odzież i schłodzić miejsce oparzenia. Ma to duże znaczenie zaraz po oparzeniu. Polewamy miejsce urazu zimną (nie lodowatą) wodą lub okładamy wilgotnymi kompresami przez ok. 15 minut lub do wystąpienia dreszczy. Jest to konieczne gdyż ciepło ma zdolność „kumulowania się” w uszkodzonych tkankach. Oparzenie opatrujemy wilgotną jałową gazą. Jeżeli jest to oparzenie I stopnia można użyć maści na oparzenia dostępnych w aptekach.

Przez cały czas konieczna jest kontrola podstawowych funkcji życiowych. O ile oparzony palec nie spowoduje wstrząsu, to jednak przy uszkodzeniach znacznych powierzchni skóry jest to realne zagrożenie. Wstrząs oparzeniowy może być spowodowany bólem, hipowolemią lub ogólną reakcją zapalną z uszkodzeniem śródbłonka i utratą białka. Podstawową formą leczenia wstrząsu jest dożylne podawanie płynów. W ciągu pierwszych 24 godzin podaje się objętość w ml obliczoną ze wzoru: powierzchnia oparzenia (%) x masa ciała (kg) x 4. 50% z tych płynów podajemy w ciągu pierwszych 8 godzin. Leczenie przeciwbólowe polega na podawaniu opioidów. Przy stosowaniu morfiny należy pamiętać o dobrym nawodnieniu pacjenta, gdyż efektem jej działania jest rozszerzenie naczyń krwionośnych.

Nie należy nigdy przebijać pęcherzy, nie usuwać martwych tkanek i odrywać przyklejonych tkanin ubrania. Należy przetransportować poparzoną osobę do szpitala lub wezwać karetkę pogotowia.

Stosowanie się do tych wytycznych pozwoli uniknąć wielu błędów i pomóc poparzonej osobie w najbardziej optymalny sposób.

Literatura:

  • Szczeklik A, Gajewski P "Choroby wewnętrzne" Medycyna Praktyczna 2009

ISSN 1689-7730