Migotanie przedsionków07.09.2010

autor: lek. Sebastian Woźniak
Zakład Immunologii Nowotworów WCO w Poznaniu, Oddział Chemioterapii WCO w Poznaniu
słowa kluczowe: serce, migotanie przedsionków

Rozpocznę ten artykuł od przedstawienia Państwu Jana Kowalskiego. Pan Jan ma 75 lat, przebył 8 lat temu zawał serca, ma nadciśnienie tętnicze, a parę miesięcy temu rozpoznano u niego raka żołądka. Obecnie znajduje się na Oddziale Intensywnej Terapii po wykonanej 5 dni temu operacji wycięcia żołądka i czuje się dość dobrze. Właśnie sobie spokojnie rozmawiał z odwiedzającą go córką, gdy lekarz dyżurny spojrzał na urządzenie monitorujące podstawowe funkcje życiowe pana Jana i zburzył mu cały porządek dnia podając całe mnóstwo różnych leków i robiąc dodatkowe badania EKG. Pan Jan nie miał żadnych dolegliwości i chociaż wiedział, że coś bardzo poruszyło lekarzy to jednak uznał to za przesadę. Rzeczywiście – fale przedstawiające pracę jego serca stały się jakby mniej regularne i nierówne, w niczym nie przypominając obrazu jaki widział jeszcze parę minut wcześniej. Powiedziano mu, że ma migotanie przedsionków.

Migotanie przedsionków (ang. Atrial fibrillation, AF) to szybka i chaotyczna czynność elektryczna przedsionków 350 do 600/min bez towarzyszącej jej czynności mechanicznej. Praca komór staje się niemiarowa, gdyż nie każde pobudzenie wygenerowane w obrębie przedsionków zostaje przewiedzione dalej. Jeżeli częstość skurczów komór jest większa niż 100/min, mówi się o obecności szybkiej odpowiedzi komór. Wywołany tym szybki rytm serca i brak udziału przedsionków w pompowaniu krwi upośledza rzut serca (objętość krwi przepływająca przez serce w określonej jednostce czasu) i wymaga natychmiastowego leczenia. Podczas migotania krew ulega zatrzymaniu w obrębie przedsionków, co może skutkować tworzeniem się wewnątrzsercowej skrzepliny i powstawaniem zatorów.

Na wykresie EKG u zdrowego człowieka widać mały załamek P, świadczący o pobudzeniu przedsionków z węzła zatokowo-przedsionkowego układu bodźcoprzewodzącego, a dalej zespół QRS świadczący o odpowiedzi komór. W migotaniu przedsionków jest brak załamków P, a zespoły QRS występują nieregularnie. Widać nieregularne i różnokształtne fale f występujące z częstością 350-600/min.

Przyczyny występowania migotania przedsionków są różne – nadczynność tarczycy, zakażenie, zatorowość płucna, zapalenie osierdzia lub mięśnia sercowego, zawał serca, porażenie prądem, nadciśnienie tętnicze, kardiomiopatia przerostowa, wady zastawkowe oraz stres – np. pooperacyjny. Może również wystąpić w przypadku spożycia nadmiernej ilości alkoholu, co amerykanie określają jako „Holiday heart syndrome”.

Pacjent może nie odczuwać żadnych dolegliwości, może też skarżyć się na szybkie bicie serca, kołatanie serca, brak tchu i pogorszenie tolerancji wysiłku.

Leczenie polega na próbie umiarowienia – farmakologicznej lub elektrycznej. U 48% chorych z napadowym migotaniem przedsionków i napadem trwającym krócej niż 24 h obserwuje się samoistny powrót rytmu zatokowego. W ciągu pierwszych 48 h napadu można próbować kardiowersji farmakologicznej – próby umiarowienia pracy serca za pomocą leków antyarytmicznych. Należą do nich: amiodaron, prokainamid, flekainid, propafenon i ibutilid. Czasami stosowana jest również digoksyna. Później postępowaniem z wyboru jest kardiowersja elektryczna. Wymagane jest tu stosowanie przez pacjenta przez co najmniej 3 tygodnie profilaktyki przeciwzakrzepowej. Sam zabieg dokonywany jest w znieczuleniu ogólnym i polega na zastosowaniu elektrowstrząsów o określonej energii.

Pan Jan był leczony propafenonem i digoksyną. W drugiej dobie po napadzie migotania odzyskał rytm zatokowy. Obecnie czuje się dobrze.

Powiązane tematy: Zawał serca, Leczenie zawału serca

Literatura:

  1. Mandecki T. „Kardiologia” PZWL 2000
  2. Kollef MH. „Kompendium intensywnej terapii” Medipage 2010

ISSN 1689-7730