Leki na promieniowanie- czyli radioochrona w medycynie07.04.2011

autor: Marcin Sajek
słowa kluczowe: leki, radioochrona

Po wydarzeniach, które miały miejsce w Japonii- awarii reaktora w elektrowni jądrowej Fukushima można postawić pytanie, czy dysponujemy lekami, które chroniłyby nas przed skutkami działania promieniowania przenikliwego. Na łamach tygodnika „Science” dokonano krótkiego przeglądu dostępnego „oręża”, a właściwie badań, które prowadzi się w celu jego stworzenia. Na razie jedynym powszechnie stosowanym środkiem jest jodek potasu, chroniący przed rakiem tarczycy. Jednak najwieksze szkody promieniowanie przenikliwe wywołuje w szpiku kostnym oraz przewodzie pokarmowym. W obu przypadkach zniszczenia powodowane są przez reaktywne formy tlenu generowane na skutek radiolizy wody. Czy możemy w jakiś sposób przeciwdziałać temu zjawisku?

Firma Cleveland BioLabs Inc. testuje lek o dźwięcznej nazwie CBLB502. Jest to właściwie zmodyfikowany fragment wici bakterii Salmonella. Podanie leku powoduje oszukanie komórek organizmu, które „myślą”, że są atakowane przez bakterie Salmonella. Wytwarzają one wtedy białko NF ĸB, które włącza geny blokujące autodestrukcję komórek. Lek uruchamia również produkcję cząsteczek „zmiatających” wolne rodniki (dysmutaza ponadtlenkowa 2), co wpływa na ograniczenie uszkodzeń DNA. Testowany na małpach zwiększał przeżywalność po podaniu przed napromieniowaniem jak i do 48 godzin po. Wykazano również, że podany grupie 150 zdrowych osób zwiększał poziom interleukiny 6 i czynnika stymulującego tworzenie kolonii granulocytów- markerów dla radioochronnego działania leków[1,2].

Kolejnym lekiem jest Ex-RAD, rozwijany przez firmę Onconova. Jest to inhibitor kinaz o potencjalnym zastosowaniu przeciwko chorobie popromiennej. Myszy dostające lek poddane napromieniowaniu dawką, która zwykle jest śmiertelna, wykazywały 88% przeżywalności 30 dni po ekspozycji. Radioochronne działanie wykazano również na ludzkich liniach komórkowych i tkance płuc.

Promieniowanie przenikliwe powoduje nadprodukcję ceramidu w naczyniach krwionośnych przewodu pokarmowego. Prowadzi to do ich zniszczenia. Grupa z Memorial Sloan-Kettering Cancer Center w Nowym Jorku opracowała przeciwciało przeciwko ceramidowi, nazwane 2A2. Wykazała jego przeciwpromienną skuteczność u myszy. Dalsze badania są w trakcie.

Mimo obiecujących wyników, należy pamiętać, że promieniowanie przenikliwe niszczy wiele narządów, a wyżej wymienione leki niwelują tylko część skutków jego działania [1].

Literatura:

 

  1. Bhattacharyee Y; Candidate Radiation Drugs Inch Forward; Science; 2011; 331:1505
  2. Burdelya LG, Krivokrysenko VI, Tallant TC, Strom E, Gleiberman AS, Gupta D, Kurnasov OV, Fort FL, Osterman AL, DiDonato JD, Feinstein E, Gudkov AV; An Agonist of Toll-Like Receptor 5 Has Radioprotective Activity in Mouse and Primate Models; Science; 2008; 320: 226-230

ISSN 1689-7730