Alergia na mleko – jej istota i leczenie żywieniowe07.09.2014

autor: Katarzyna Szatkowska
słowa kluczowe:

Alergia na białka mleka krowiego (CMA – z ang. cow milk alergy) to jedna z najczęstszych dolegliwości niemowląt i małych dzieci. U dorosłych występuje znacznie rzadziej, w przeciwieństwie do nietolerancji na mleko.

Mechanizm alergii

 

Przyczyną tej ostatniej jest brak możliwości rozkładu cukru mlecznego (laktozy) na cukry proste, co prowadzi do pojawienia się problemów gastrycznych. Istotą alergii na mleko jest natomiast nadmierna reakcja układu odpornościowego na białka zawarte w mleku. Białka mleka krowiego (w większości przypadków laktoglobuliny alfa i beta, albuminę surowicy bydlęcej i/lub kazeinę) organizm traktuje jako substancje szkodliwe, które należy zniszczyć. W związku z tym uruchamia mechanizmy obronne – produkuje przeciwciała, których nadmiar odpowiada za objawy alergii.

 

Objawy

 

Alergia na białka mleka pojawia się zwykle ok. drugiego miesiąca życia. Dotyka 2.7% niemowląt karmionych sztucznie i 1.8% karmionych naturalnie. Objawia się silnymi kolkami, ulewaniem, biegunkami lub zaparciami. U połowy małych alergików do symptomów dołączają objawy skórne: czerwone swędzące grudki na zgięciach łokciowych, kolanowych oraz dłoniach, atopowe zapalenie skóry czy silna ciemieniucha. Czasem alergia na mleko może być też przyczyną kichania, kaszlu, kataru czy zapaleń dróg oddechowych.

 

Dietoterapia alergii

 

Podstawą leczenia alergii na białka mleka jest dieta eliminująca ten składnik. W przypadku karmienia dziecka piersią, konieczność rezygnacji z nabiału dotyczy mamy. Powinna ona wykluczyć z jadłospisu także wszelkie produkty, które mogą zawierać alergizujące białka, np. pieczywo, ciastka, zupy i sosy w proszku, wysokoprzetworzone wędliny itp. Informacja o dodatku białek mleka powinna znaleźć się na opakowaniu.

 

Mimo ograniczonej diety matki, jej mleko będzie zawierało wszystkie składniki niezbędne dla rozwoju dziecka. Natomiast kobieta potrzebuje w takiej sytuacji wsparcia w postaci suplementów wapnia i witamin. Może również przyjmować hydrolizaty mleka. Te same, które podaje się uczulonym niemowlętom i małym dzieciom karmionym sztucznie. Preparaty typu Nutramigen, Pregestimil, Alfare, Profylac czy Bebilon pepti zawierają alergizujące białka w formie pofragmentowanej (w procesie zwanym hydrolizą), która rzadko powoduje alergie. Białek rozerwanych na mniejsze cząstki organizm dziecka najczęściej nie rozpoznaje jako substancje obce. Jeśli zawierające je preparaty okazują się nieskuteczne, można sięgnąć po mieszanki elementarne, w których składzie znajdują się wyłącznie aminokwasy (np. Bebilon amino czy Neocate) lub homogenaty chudych gatunków mięs. Wspólną wadą hydrolizatów mlecznych jest niezbyt przyjemny zapach i gorzki smak. Innym rozwiązaniem są preparaty sojowe (np. Bebilon sojowy, Humana Sl, Bebiko sojowe, Prosobee), w których źródłem białka jest białko soi. Niestety, na nie również można się uczulić.

 

Podobnie jak na białka mleka koziego czy owczego. Mleka te nie powinny być podawane małym dzieciom również ze względu na wysoką zawartość składników mineralnych obciążających nerki i zbyt małą zawartość wielu ważnych witamin. Dla prawidłowego rozwoju malucha przeznaczone są tylko i wyłącznie dostępne na rynku mieszanki mlekozastępcze.

 

Alergia na mleko u dorosłych

 

Ponad 90% prawidłowo żywionych dzieci wyrasta z alergii na białka mleka najpóźniej w trzecim roku życia. Jeśli nadwrażliwość nie ustępuje, osoba uczulona powinna stosować przez cały życie dietę eliminacyjną, taka jak osoby chore na pierwotną nietolerancję laktozy (czytaj artykuł: nietolerancja laktozy – czym jest i jak sobie z nią radzić?)

 

Literatura:

  1. Cichańska B., Rujner J., Dieta bezglutenowa i bezmleczna dla dzieci i dorosłych, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2002
  2. Gajewska D. (red.), 51 zaleceń dietetycznych w wybranych stanach chorobowych, Urban & Partner, Wrocław 2010
  3. Hozyasz K. Alergia na białka mleka krowiego. Rola mieszanek hipoalergicznych (HA) w żywieniu niemowląt, Medycyna Rodzinna 2/2002, s. 60-62

ISSN 1689-7730