AMD – Zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem cd.07.10.2015

autor: Małgorzata Szeląg
Zakład Genetyki Molekularnej Człowieka, Wydział Biologii, Uniwersytet im. A. Mickiewicza
słowa kluczowe:

Wysiękowe zwyrodnienie plamki żółtej

Wysiękowe AMD jest przewlekłą chorobą oczu, która powoduje utratę wzroku w centrum pola widzenia. Jest ono zazwyczaj spowodowane wyciekiem płynu lub krwi z nowopowstałych naczyń krwionośnych do obszaru plamki żółtej. Wysiękowe AMD jest jednym z dwóch typów związanego z wiekiem zwyrodnienia plamki żółtej. Drugi typ - suche AMD - jest bardziej powszechne i mniej poważne. Postać wysiękowa prawie zawsze zaczyna się jako suche AMD. Czynniki rozwoju wysiękowego zwyrodnienia plamki żółtej nie są do końca poznane. Wczesne wykrywanie i leczenie wysiękowego AMD może zahamować utratę wzroku, a w niektórych przypadkach przyczynić się do poprawy widzenia.

Objawy

Objawy wysiękowego AMD pojawiają się zwykle bardzo szybko i postępują gwałtownie. Objawy te mogą obejmować:

  • zakłócenia wizualne takie jak linie proste widziane jako faliste albo krzywe; skrzywione drzwi; pojawiające się obiekty mniejsze lub dalej niż są w rzeczywistości,
  • zniekształcone widzenie centralne,
  • zmniejszenie nasilenia lub jasności kolorów,
  • dobrze zdefiniowane rozmyte miejsce lub martwy punkt w centrum pola widzenia,
  • nagłe pojawienie się choroby,
  • szybkie pogorszenie,
  • halucynacje z geometrycznych kształtów i ludzi, w przypadku zaawansowanego zwyrodnienia plamki.

Przyczyny

Nie jest jasne, co powoduje wysiękowe AMD. Stan ten prawie zawsze rozwija się u ludzi, którzy mieli suche zwyrodnienie plamki żółtej. Jednak lekarz nie może przewidzieć, czy i kiedy pacjent rozwinie postać wysiękową AMD, która jest cięższa i rozwija się szybciej niż suche zwyrodnienie plamki żółtej.
Wysiękowe zwyrodnienie plamki żółtej może rozwijać się w różny sposób:

  1. Utrata wzroku spowodowana przez nienormalny wzrost naczyń krwionośnych.
    Podczas rozwoju wysiękowego AMD, mogą wystąpić nietypowe nowe naczynia krwionośne w naczyniówce (warstwie naczyń krwionośnych między siatkówką i zewnętrzną powłoką oka, zwaną twardówką), które wchodzą poniżej i w głąb plamki żółtej. Ten stan jest nazywany naczyniówkową neowaskularyzacją. 
Z nietypowych naczyń może wyciekać płyn lub krew między naczyniówkę i plamkę żółtą. Płyn zaburza funkcje siatkówki i powoduje rozmycie widzenia centralnego. Ponadto, to co widzi osoba chora na wysiękowe AMD, kiedy patrzy prosto staje się faliste lub krzywe, a puste miejsca blokują część pola widzenia.
  2. Utrata wzroku spowodowane przez nagromadzenie cieczy w tylnej części oka.
    Wysiękowe zwyrodnienie plamki żółtej czasami może wystąpić, gdy dochodzi do wycieku płynu naczyniówki i gromadzi się on między naczyniówką a cienką warstwą komórek, zwaną nabłonkiem barwnikowym siatkówki (RPE). Może to spowodować oderwanie się nabłonka barwnikowego siatkówki.

Testy i diagnostyka

Przy podejrzeniu wysiękowego AMD lekarz powinien sprawdzić historię choroby pacjenta i jego rodziny oraz przeprowadzić kompleksowe badanie oczu w celu dokonania pełnej diagnozy. Lekarz może przeprowadzić kilka testów w celu zdiagnozowania wysiękowego zwyrodnienie plamki żółtej, w tym:

  1. Test Amslera (zaburzeń centralnej wizji). Podczas badania oczu, lekarz może użyć siatki Amslera do badania wad w centrum pola widzenia. Przy zwyrodnieniu plamki żółtej, linie proste w sieci są wyblakłe, uszkodzone lub zniekształcone.
  2. Badanie (wziernikowanie) dna oka. Okulista zbada dno oka w celu znalezienia płynu lub krwi. W trakcie badania okulista wprowadza krople do oczu rozszerzające źrenice i używa specjalnego przyrządu do badania dna oka.
  3. Angiografia fluoresceinowa. Podczas angiografii oka lekarz wstrzykuje kolorowy barwnik (fluoresceinę) do żyły łokciowej. Barwnik wędruje do naczyń krwionośnych w oku i uwidacznia je . Pomaga to zidentyfikować nieprawidłowe miejsca w ścianach naczyń krwionośnych, które mogą przeciekać. 
Specjalny aparat wykonuje serię zdjęć naczyń krwionośnych w oku jak barwnik przez nie wędruje. W prawidłowych warunkach naczynia siatkówki nie przepuszczają substancji krążących wraz z krwią, także fluoresceiny.
  4. Koherentna tomografia optyczna (OCT). Ten nieinwazyjny test obrazowania wyświetla szczegółowe przekrojowe obrazy siatkówki. Badanie identyfikuje te obszary siatkówki, gdzie występują nieprawidłowości takie jak obrzęk siatkówki lub wyciek z naczyń krwionośnych w oku. OCT jest często stosowane w celu monitorowania reakcji siatkówki do leczenia zwyrodnienia plamki żółtej.

Leczenie

Wysiękowego AMD nie można wyleczyć. Jeśli zostało ono zdiagnozowane dostatecznie szybko, wczesne leczenie może jedynie spowolnić postęp zwyrodnienia i zmniejszyć zakres utraconego widzenia.
Leki hamujące wzrost nieprawidłowych naczyń krwionośnych
Leki mogą pomóc w zatrzymaniu wzrostu nowych naczyń krwionośnych poprzez blokowanie sygnałów jakie organizm wysyła do ich tworzenia. Leki te są uważane za leczenie pierwszego rzutu na wszystkich etapach wysiękowego zwyrodnienia plamki żółtej.
Leki stosowane w leczeniu wysiękowego AMD:

  • Bewacyzumab (Avastin)
  • Ranibizumab (Lucentis)
  • Pegaptanib (Macugen)
  • Aflibercept (Eylea)

Lekarz wstrzykuje te leki bezpośrednio do oka. Zastrzyki mogą być powtarzane raz na cztery tygodnie w celu utrzymania korzystnego efektu leczenia. W niektórych przypadkach pacjent odzyskuje częściowe widzenie, gdyż naczynia krwionośne w obrębie plamki żółtej kurczą się, a płyn pod siatkówką zostaje wchłonięty, co pozwala na odzyskanie przez komórki siatkówki pełnej funkcjonalności. Niektóre z tych leków mogą zwiększać ryzyko wystąpienia udaru mózgu.
Terapia fotodynamiczna
Terapia fotodynamiczna jest stosowana w leczeniu zaburzeń i nieprawidłowości dotyczących naczyń krwionośnych w centrum plamki żółtej. W ramach tej procedury, lekarz wstrzykuje lek o nazwie werteporfina (Visudyne) do żyły łokciowej, który wędruje do naczyń krwionośnych w oku. Lekarz świeci skupionym światłem ze specjalnego lasera do nieprawidłowych naczyń krwionośnych w oku. Światło laserowe uaktywnia lek wewnątrz nieprawidłowych naczyń krwionośnych. Następnie lek powoduje zamknięcie nieprawidłowych naczyń krwionośnych w oku oraz zatrzymuje wyciek płynu. Terapia fotodynamiczna może poprawić widzenie i zmniejszyć tempo utraty wzroku. Konieczne może być powtarzane zabiegu w czasie, jak również traktowane naczynia krwionośne mogą się ponownie otworzyć. Po terapii fotodynamicznej, pacjent musi unikać bezpośredniego światła słonecznego i intensywnie jasnego światła, aż lek zostanie zmetabolizowany w organizmie, co może potrwać kilka dni.
Fotokoagulacja
Podczas terapii laserowej, lekarz wykorzystuje wiązkę lasera o wysokiej energii do niszczenia nieprawidłowych naczyń krwionośnych pod plamką żółtą. Procedura ta jest stosowana do zapobiegania dalszemu uszkodzeniu plamki i powolnej ciągłej utracie wzroku. Terapia laserowa jest wykorzystywana do leczenia wysiękowego zwyrodnienia plamki żółtej jedynie w pewnych sytuacjach. Generalnie nie jest to możliwe, jeśli pacjent ma nieprawidłowe naczynia krwionośne bezpośrednio w centrum plamki żółtej. Ponadto, im bardziej uszkodzona plamka żółta, tym mniejsze prawdopodobieństwo sukcesu podczas leczenia. Z powodu tych ograniczeń niewielu ludzi, którzy mają wysiękowe AMD są kandydatami do terapii laserowej.

ISSN 1689-7730