Cera atroficzna – problem XXI wieku?07.04.2015

autor: Agata Flejter - Wojciechowicz
słowa kluczowe:

Cera atroficzna zaliczana jest zazwyczaj do skór określanych mianem dojrzałych lub do cer określanych mianem zniszczonych.  Zgodnie z definicją stosowaną w kosmetologii jest to skóra przedwcześnie starzejąca się. Ten typ skóry  najczęściej pojawia się  u osób o  cerze suchej , rzadziej u osób o cerze normalnej, zaś sporadycznie u osób borykających się z problemami cery mieszanej i tłustej. Powszechnie w literaturze medycznej termin atrofia stosuje się w odniesieniu do zaniku skóry występującego w różnych chorobach skórnych oraz postępującego wraz z wiekiem. Atrofia dotyczyć może również ludzi młodych. W takich przypadkach zmiany skórne zazwyczaj nie stanowią konsekwencji starzenia się, czy też przebytych chorób, lecz wynikają ze stylu życia – nadmiernej ekspozycji na promieniowanie UV, dym papierosowy czy korzystania z różnorodnych używek. Niemniej występowanie cery atroficznej u ogółu kobiet oraz mężczyzn  związane jest głównie z fizjologicznymi procesami starzenia, których tempo uzależnione jest od czynników genetycznych. Na proces ten w różnym stopniu wpływają  również czynniki środowiskowe. Zewnętrzne starzenie się skóry występuje bowiem wówczas, gdy narażona jest ona na kontakt z czynnikami zaburzającymi jej właściwe funkcjonowanie – głównie na promieniowanie słoneczne i warunki klimatyczne – wiatr, niską temperaturę czy suche powietrze [1].

Oznaki  starzenia pojawiają się  zarówno w obrębie naskórka, jak i w głębszych warstwach skóry. Najbardziej charakterystycznym objawem starzenia się skóry twarzy jest występowanie utrwalonych zmarszczek. Już po  30 roku życia zmarszczki mimiczne przechodzą w trwałe, widoczne nawet przy całkowitym spoczynku mięśni twarzy. Około 40 roku życia pojawiają się natomiast zmarszczki promieniste (tzw. zmarszczki palacza) zlokalizowane nad wargą górną. Początkowo są one stosunkowo słabo widoczne, w miarę upływu lat pogłębiają się i stają się wyraźne. Do ich powstawania przyczynia się palenie papierosów, braki w  uzębieniu, ściąganie mimiczne ust oraz nadmierna ekspozycja na promieniowanie UV.  Bezpośredni wpływ na procesy starzenia  mają również zmiany hormonalne, szczególnie te zachodzące w okresie menopauzy. W tym czasie u kobiety oprócz obniżenia poziomu hormonów, występuje często pogorszenie stanu psychicznego, co z kolei  może uwidocznia się na twarzy poprzez przyjmowanie określonego jej wyrazu (opadnięte kąciki ust, zaciskanie zębów, marszczenie czoła) oraz w konsekwencji pewnych zachowań  „okołostresowych” – wspieranie czoła na dłoniach lub zaciśniętych pięściach [2]. Owal twarzy staje się wówczas nieregularny, opadają policzki , pogłębiają się zmarszczki okołowargowe –  tzw. "linie smutku”, widoczne zmarszczki pojawiają się na czole, a także u  nasady nosa, na szyi i dekolcie. Jak już wspomniano do dystoficznych zmian skóry może dochodzić na skutek palenia papierosów rozpatrywanego jako określona czynność związana ze specyfiką zaciągania się dymem papierosowym. Niemniej niekorzystny wpływ na skórę ma także sama nikotyna, która powoduje  obkurczenie się naczyń krwionośnych, co z kolei pogarsza odżywienie komórek skóry. Skóra palacza różni się od skóry osób niepalących. Występuje na niej dużo więcej zmarszczek,  ma kolor ziemisty, a częstym problemem są tu również widoczne poszerzone naczynka krwionośne. U osób palących proces starzenia się skóry przebiega znacznie szybciej [1,2].

Jaka jest więc cera atroficzna? Skóra taka traci swoją pierwotną rozciągliwość oraz elastyczność, ulega ścienieniu, zanika podściółka tłuszczowa oraz przydatki skóry, pojawiają się głębokie, utrwalone zmarszczki. Co istotne, atrofia może powstać spontanicznie lub stanowić konsekwencję innych chorób dermatologicznych lub tez chorób ogólnoustrojowych. Zmiany jakie powstają mogą mieć charakter wrodzony lub nabyty. Bardzo często przyczyną atrofii jest przewlekłe stosowanie leków sterydowych. Wśród przyczyn prowadzących do powstawania cery atroficznej wymienia się:

  • fizjologiczny  proces starzenia się,
  • nadmiar promieni UV,
  • palenie tytoniu, nadmiar używek – cera zniszczona,
  • choroby skórne – np. cera potrądzikowa (obecność blizn i przebarwień potrądzikowych),
  • ubytki uzębienia – zapadłe policzki,
  • zmiany hormonalne w okresie menopauzy – owal twarzy staje się nieregularny,  widoczne zmarszczki pojawiają się na czole, nasadzie nosa, szyi oraz dekolcie,
  • zanieczyszczenia środowiska, stres [1,3,4].

Cera atroficzna wykazuje cały szereg właściwych sobie cech, do najważniejszych należą:

  • ścienienie i zszarzenie, liczne przebarwienia,  rozszerzone naczynka krwionośne oraz zmarszczki,
  • utrata pierwotnej rozciągliwości,
  • regres tkanki tłuszczowej,
  • zanik przydatków skóry,
  • zwyrodnienie tkanki łącznej, zanik kolagenu i  elastyny,
  • zanik plamisty, obecność  grudek rumieniowych, obrzęków, które doprowadzają do miejscowego zaniku i zwiotczenia skóry,
  • zanik rogowy – jego przyczyną są zmiany wynikające z nadmiernego  rogowacenia  mieszków włosowych,  jest on wynikiem ucisku, wywieranego przez masy rogowe, zalegające w ujściach mieszków włosowych, objawem klinicznym są drobne zaniki kropkowate i bruzdowate, przedzielone beleczkami, skóra ma wygląd siateczki, może występować na policzkach, skroniach  oraz podbródku, dotyczy głównie dzieci przed okresem dojrzewania [1].

Pielęgnacja cery atroficznej powinna bezwzględnie rozpocząć się od rozpoznania przyczyn zniszczenia skóry.  Podobnie jak w przypadku cery dojrzałej i starczej zaleca się stosowanie preparatów działających na zasadzie kuracji szokowej – serum, doustne podawanie witamin i mikroelementów; głębokie nawilżanie oraz odżywianie, ochrona przed UV. Oprócz stosowania preparatów kosmetycznych wskazane są: ochrona skóry kremami ochronnymi w zimie i kremami z filtrami w lecie (najlepiej z blokerami – SPF 30), stosowanie maseczek odżywczych, regenerujących, nawilżających, wygładzających, relaks na świeżym powietrzu, gimnastyka mięśni twarzy, dieta bogata w witaminy i mikroelementy i unikanie stresu [1,2].

Skórze atroficznej (w zależności od indywidualnych cech i potrzeb, a także przyczyn atrofii) można zalecić następujące zabiegi kosmetyczne:

  • Bioodnawiający zabieg na bazie kompleksów kwasowych w połączeniu z usieciowanym kwasem hialuronowym. Zabieg ten usuwa martwe komórki, stymuluje proces odnowy komórkowej oraz produkcję kolagenu, elastyny i kwasu hialuronowego. Wskazaniem jest skóra dojrzała z zaburzeniami rogowacenia.
  • Odmładzająca kuracja mikroigłowa stymulująca naturalne procesy prowadzące do poprawy architektury skóry. Zabieg ułatwia penetrację substancji aktywnych oraz pobudza naturalny proces odnowy skóry.
  • Biomimetycza terapia odmładzająca o działaniu liftingującym. Poprawia strukturę skóry i remodeluje kontury twarzy.
  • Zabiegi z zastosowaniem borowiny, która działa pobudzająco na mikrokrążenie poprawiając tym samym transport składników odżywczych do skóry. Wskazane jest stosowanie borowiny z dodatkami fitohormonów np. z czerwonej koniczyny i soi.
  • Zabiegi odżywcze na bazie witamin A+E.
  • Masaże na bazie naturalnych olejów roślinnych, np. oleju z awokado bogatego w witaminę E oraz oleju arganowego. 

Zastanawiając się nad pytaniem postawionym w tytule artykułu, należy uwzględnić tryb i styl życia, a także dostępność nowoczesnych metod walki ze starzeniem skóry. Powszechny w sferze zawodowej stres, intensywne tempo życia, niewłaściwa dieta, stosowanie używek, brak ruchu, nikotynizm, choroby cywilizacyjne  czy też w końcu wielogodzinne przebywanie w klimatyzowanych pomieszczeniach może znacznie przyspieszać proces starzenia i prowadzić do atrofii skóry. Z drugiej strony osiągniecia medycyny estetycznej i współczesnej kosmetologii pozwalają na skuteczna walkę z tym procesem.

Literatura:   

 

  1. Brzostocka – Galej J., Daniel K., Tymińska B., Zduleczna E., Kosmetologia, Polbita, 2007;
  2. Koźmińska – Kubacka A., Zarys kosmetyki lekarskiej, Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1984;
  3. Marks R., Practical Problems in Dermatology, MARTIN Dunitz, 2000;
  4. Naik A., Spots and other skin problems, Knight Publishing, 2000.

ISSN 1689-7730