Choroba Parkinsona. (1) Etiologia i rozpoznanie.07.03.2012


słowa kluczowe: choroba parkinsona

Choroba Parkinsona jest postępującym schorzeniem ośrodkowego układu nerwowego. Przyczyną jest zanik komórek istoty czarnej śródmózgowia i zmniejszenie ilości produkowanej przez nie dopaminy – ważnego neuroprzekaźnika odpowiadającego za  regulację wielu procesów zawiadujących funkcjami naszego organizmu. Jego niedobór jest przyczyną występowania typowych objawów: spowolnienia ruchowego, sztywności mięśni i drżenia spoczynkowego.  Te objawy tworzą tak naprawdę zespół kliniczny parkinsonizmu. Może on wynikać z Choroby Parkinsona, ale może też występować w innych jednostkach chorobowych wpływających na zmniejszenie ilości dopaminy.

W całej populacji częstość występowania szacuje się na 0,15%, natomiast w populacji ludzi powyżej 70 roku życia jest to już 1,5%. Średni wiek zachorowania to 58 lat, przy czym mężczyźni chorują nieznacznie częściej. Wyróżnia się też chorobę parkinsona o wczesnym początku – zachorowanie przed 40. rokiem życia i postać młodzieńczą o początku przed 30. rokiem życia.

Rozpoznanie choroby Parkinsona jest trudne, a całkowitą pewność daje tylko badanie histopatologiczne wykonywane pośmiertnie. Jedynie pozytronowa tomografia emisyjna jest w stanie wykazać obniżenie metabolizmu dopaminy w układzie istota czarna –prążkowie, jednakże jest ona stosowana tylko w badaniach naukowych.

By rozpoznać klinicznie chorobę Parkinsona niezbędne jest stwierdzenie:

  1. Co najmniej dwóch z trzech klasycznych objawów parkinsonizmu:
    • a.Drżenie spoczynkowe,
    • b.Spowolnienie ruchowe,
    • c.Wzmożone napięcie mięśniowe o charakterze plastycznym (objaw ołowianej rury/ ołowianego drutu),
    • Dodatkowo pomocne mogą być takie objawy jak:
    • d.Zaburzenia wegetatywne (ślinotok, łojotok, napady pocenia),
    • e.Mikrografia (bardzo drobne pismo).
  2. Charakterystyczny jednostronny początek objawów,
  3. Wykluczenie parkinsonizmu wtórnego ( w przebiegu innych chorób lub zaburzeń),
  4. Stwierdzenie dobrej reakcji klinicznej na leki stymulujące układ dopaminergiczny.

Parkinsonizm wtórny to występowanie objawów parkinsonowskich o przyczynie innej niż choroba Parkinsona. Może to być:

  1. Parkinsonizm polekowy – wywoływany przez neuroleptyki, metoclopramid, cinnarizynę, flunarizynę;
  2. Parkinsonizm toksyczny – w wyniku zatrucia manganem, cyjankami, tlenkiem węgla i MPTP (1-metylo-4-fenylo-1,2,3,6-tetrahydropirydyna);
  3. Parkinsonizm pozapalny – po śpiączkowym zapaleniu mózgu;
  4. Parkinsonizm metaboliczny – w niewydolności przytarczyc;
  5. Parkinsonizm w przebiegu wodogłowia normotensyjnego – zespół Hakima;
  6. Parkinsonizm pourazowy;
  7. Parkinsonizm w przebiegu guza mózgu;
  8. Parkinsonizm w przebiegu chorób neurodegeneracyjnych – zwyrodnienie korowo-podstawne, neuroakantocytoza, choroba Wilsona i wiele innych;
  9. Parkinsonizm w przebiegu chorób otępiennych – choroba Alzheimera, otępienie czołowo-skroniowe, otępienie z ciałami Lewy’ego.

Przyczyny choroby Parkinsona nie są znane. Zakłada się etiologię wieloczynnikową. Znaleziono ok 13 genów mogących mieć związek z tą chorobą. Występowanie rodzinne tej choroby dotyczy 4% chorych i charakteryzuje się dużą heterogennością. Rozważa się możliwość występowania stresu oksydacyjnego w wyniku którego wytwarzane są wolne rodniki. Mają one uszkadzać i degenerować produkujące dopaminę neurony. Znaleziono wiele pośrednich dowodów przemawiających za tą hipotezą. Ostatecznie można podejrzewać, że u każdego chorego działa jednocześnie kilka czynników i to niekoniecznie tych samych u wszystkich chorych.

Literatura:

  • Kozubski W. Liberski PP. I inni „Choroby układu nerwowego”  Wydawnictwo Lekarskie PZWL Warszawa 2003

ISSN 1689-7730