Czy bakteria może pomóc w zapobieganiu chorobom wirusowym?07.09.2011

autor: Marcin Sajek
słowa kluczowe: wirus, bakteria, komar

Z początku pytanie wydaje się dość dziwne, a odpowiedź negatywna... Ale gdyby się zastanowić, to potrafimy używać wirusów (konkretnie bakteriofagów) do leczenie zakażeń bakteryjnych. Więc być może zadziałałoby to w drugą stronę. Potwierdza się to na łamach „Nature”. W opisanych badaniach bakteria nie jest wprawdzie wykorzystana bezpośrednio jako czynnik terapeutyczny, a tylko środek zapobiegający rozprzestrzeniniu się wirusa u głównego wektora- komara. Przyjrzyjmy się nieco bliżej opisanym badaniom. Chodzi o wirusa denga należącego do Flaviviridae, który wywołuje gorączkę krwotoczną. Jest on przenoszony przez komary z rodzaju Aedes, głównie Aedes albopictus i Aedes aegypti. Wykazano, że niektóre szczepy bakterii Wolbachia znacznie zmniejszają  podatność komarów Aedes aegypti na zakażenie wirusem denga. Pytanie w jaki sposób doprowadzić do rozprzestrzenienia się zakażonej bakterią populacji, która miałaby do tego przewagę selekcyjną. Okazuje się, że w tym konkretnym przypadku jest to możliwe. Wykorzystano szczep Wolbachia oznaczony jako wMel. Jego naturalnym gospodarzem jest doskonale znana z laboratoriów muszka owocowa (Drosophila melanogaster). U zakażonych owadow bakteria ta wywołuje zjawisko zwane niekompatybilnością cytoplazmatyczną (ang. cytoplasmic incompatibility). Polega ono na tym, że samice nie zakażone bakterią nie mogą mieć potomstwa z samcami zakażonymi (śmierć na wczesnym etapie embrionalnym). Samice zakażone natomiast mogą mieć potomstwo zarówno z samcami nie zakażonymi jak i zakażonymi. Wobec tego mają selekcyjną przewagę. Potomstwo zarażane jest bakterią przez matkę. Kluczowy jest fakt, że Wolbachia wMel w bardzo niewielkim stopniu wpływa na „stan zdrowia” komarów natomiast dość mocno chroni je przed zakażeniem wirusem denga. Pierwsze próby wprowadzenia do środowiska naturalnego takiego zainfekowanego komara przeprowadzono w Australii. Ich wyniki są obiecujące [1,2].

Literatura

  1. 1. Walker T, Johnson PH, Moreira LA, Iturbe-Ormaetxe I, Frentiu FD, McMeniman CJ, Leong YS, Dong Y, Axford J, Kriesner P, Lloyd AL, Ritchie SA, O'Neill SL, Hoffmann AA; The wMel Wolbachia strain blocks dengue and invades caged Aedes aegypti populations ; Nature; 2011; 476:450-453
  2. 2. Hoffmann AA, Montgomery BL, Popovici J, Iturbe-Ormaetxe I, Johnson PH, Muzzi F, Greenfield M, Durkan M, Leong YS, Dong Y, Cook H, Axford J, Callahan AG, Kenny N, Omodei C, McGraw EA, Ryan PA, Ritchie SA, Turelli M, O'Neill SL; Successful establishment of Wolbachia in Aedes populations to suppress dengue transmission ; Nature; 2011; 476: 454-457

 

ISSN 1689-7730