Dieta podczas antybiotykoterapii07.01.2015

autor: Katarzyna Szatkowska
słowa kluczowe:

Antybiotyki to substancje czynne, które stosuje się w leczeniu infekcji bakteryjnych. Mechanizm działania wielu z nich jest mało specyficzny. Oznacza to, że oprócz wrogich bakterii patogennych, antybiotyki niszczą również zasiedlające jelito grube bakterie przyjazne człowiekowi, których obecność jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Ponadto niektóre antybiotyki utrudniają wchłanianie witamin, a także działają toksycznie. Te negatywne efekty kuracji antybiotykowej można w dużej mierze zniwelować, stosując odpowiednią dietę.

Bakterie probiotyczne

Sprzyjające nam bakterie (tzw. probiotyczne), stanowiące florę jelitową możemy bez trudu uzupełniać, przyjmując je z pożywieniem. Ich pokaźna ilość znajduje się w fermentowanych napojach mlecznych, czyli jogurtach, kefirach i maślankach, a także w kiszonkach - kapuście kiszonej, ogórkach kiszonych lub soku z kiszonych buraków bądź kapusty. Warto wzbogacić naszą dietę właśnie o te produkty, zarówno podczas antybiotykoterapii, jak i bezpośrednio po niej. Należy jednak pamiętać, że w przypadku niektórych antybiotyków konieczne jest zachowanie dwugodzinnego odstępu pomiędzy spożyciem przetworów mlecznych, a lekiem. W takiej sytuacji stosowana informacja powinna znaleźć się na ulotce.

Prebiotyki

Ze względu na to, że odbudowa flory bakteryjnej wymaga czasu, warto wspomaganie probiotykami przedłużyć co najmniej o kilka dni po zakończeniu kuracji antybiotykowej. Zaleca się wprowadzić do diety również prebiotyki, czyli niestrawne substancje błonnikowe, stanowiące pożywkę dla bakterii jelitowych i stymulujące ich rozwój. Najlepsze źródło prebiotyków stanowią warzywa, owoce oraz pełnoziarniste produkty zbożowe.

Fortyfikacja witaminowa

Uzupełnianie diety w probiotyki wskazanie jest nie tylko ze względu na to, iż regulują one pracę układu pokarmowego. Ich rolą jest także wytwarzanie witamin - K, B1, B9 (kwasu foliowego) i witaminy B12. Przy obniżonej produkcji własnej należy wspomniane witaminy dostarczyć z zewnątrz, z pożywieniem. W fortyfikacji organizmu witaminą K i witaminami z grupy B szczególnie pomocne będą zielone warzywa liściaste, a doskonałe źródło witamin B stanowią produkty zbożowe pełnoziarniste (ciemne pieczywo, płatki owsiane) oraz chude mięso (drób, cielęcina i polędwica wieprzowa).
Badania naukowe dowiodły, że osoby stosujące antybiotykoterapię narażone są także na niedobory witamin A oraz C. By do nich nie dopuścić, należy w diecie uwzględnić odpowiednią podaż nabiału (jako źródła witaminy A) oraz warzyw i owoców bogatych w witaminę C  - pomidorów, papryki, natki pietruszki, brukselki, kapusty, kiwi i cytrusów. Z tymi ostatnimi trzeba jednak uważać, gdyż zawierają związki utrudniające wchłanianie antybiotyków. Można je jeść 1-2 godziny przed lub po posiłku. Pamiętajmy też by nie popijać antybiotyku sokami z grejpfruta lub pomarańczy. Najlepsza będzie  przegotowana woda.
Witamina C ma szczególnie istotne znaczenie ponieważ jej rolą jest wspieranie odporności, która podczas choroby i leczenia antybiotykami ulega obniżeniu, choć jednocześnie zapotrzebowanie na nią znacznie rośnie (konieczność walki z infekcją).

Multiwitaminy - dopiero po zakończeniu kuracji

Mimo, że dodatkowa podaż niektórych witamin jest wskazana podczas terapii antybiotykami, nie należy w tym czasie przyjmować preparatów multiwitaminowych, preparatów żelaza czy wapnia. Witaminy działają pozytywnie na organizm, ale są też dobrą pożywką dla bakterii patogennych, czyli tych, które zwalczamy za pomocą leków. Multiwitaminy przydadzą się natomiast po zakończeniu kuracji, by wspomóc regenerację i powrót do pełni zdrowia.

Daj ulgę wątrobie

Ponieważ antybiotyki to substancje toksyczne, które najczęściej metabolizowane są w wątrobie, podczas ich stosowania powinniśmy szczególną ochroną otoczyć ten narząd. Warto więc unikać produktów, które ją dodatkowo obciążają - tłustych serów, ryb, mięs (szczególnie smażonych i panierowanych), podrobów, masła, słodyczy bogatych w tłuszcze (wszelkich ciast i ciastek, wyrobów czekoladowych) oraz słonych przekąsek typu krakersy lub chipsy. Niewskazany jest również majonez, sosy na jego bazie, a także pieprz, kurkuma i cynamon.

Długotrwała antybiotykoterapia

Powyższe zalecenia mają zastosowanie zarówno dla osób przyjmujących antybiotyki przejściowo, jak i przez dłuższy czas. Jednak druga grupa pacjentów powinna dodatkowo przyjrzeć się ilości przyjmowanego cukru. Bowiem częstym powikłaniem długiego i intensywnego leczenia antybiotykami (np. przy boreliozie) jest grzybica, której sprzyja cukier. Cukier pobudza namnażanie się w układzie pokarmowym drożdżaków, które wypierają pożyteczne bakterie z jelit. Dlatego osoby stosujące antybiotyki chronicznie, powinny dobierać pokarmy o niskim indeksie glikemicznym.

Literatura:

  • Gawęcki J. Żywienie człowieka. Podstawy nauki o żywieniu, PWN, Warszawa 2010.
  • Kunachowicz H., Nadolna I., Iwanow K., Wartość odżywcza wybranych produktów spożywczych i typowych potraw, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2012.
  • Włodarek D., Lange E., Kozłowska L., Dietoterapia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2014.

 

ISSN 1689-7730