Dieta w niedoczynności tarczycy07.06.2011

autor: Katarzyna Szatkowska
słowa kluczowe: leczenie, żywność, tarczyca

Tarczyca to gruczoł regulujący przemianę materii. Jej niedoczynność, związana ze zmniejszonąprodukcją i uwalnianiem hormonu zwanego tyroksyną, powoduje obniżenie poziomu metabolizmu i upośledzenie innych funkcji organizmu. Najczęstszym objawem choroby jest wzrost wagi, a także zaparcia, zmęczenie, depresja, suchość skóry, zwiększona wrażliwość na zimno i powiększenie tarczycy. Zauważono również, że u osób cierpiących na niedoczynność tarczycy częściej obserwuje się podwyższone stężenie cholesterolu we krwi, co koreluje z częstszą zapadalnością na choroby serca i naczyń krwionośnych.

Niedoczynność tarczycy może mieć podłoże autoimmunologiczne. Mamy wtedy do czynienia z zapaleniem tarczycy Hashimoto. Problemy z gruczołem mogą się też pojawić jako rezultat leczenia farmakologicznego, operacji tego gruczołu, innych zaburzeń hormonalnych lub jako rezultat czynników dziedzicznych. Przyczyną niedoczynności tarczycy może być też niedobór jodu, pierwiastka, który wchodzi w skład tyroksyny. Sytuacja ta w dzisiejszych czasach jest dość rzadka, głównie ze względu na jodowaną sól, którą powszechnie spożywamy. Jeśli jednak nastąpi, należy suplementować jod poprzez spożywanie ryb morskich, praktycznie jedynego naturalnego źródła jodu. Ponadto na sklepowych półkach znaleźć też można wodę mineralną wzbogaconą w jod.

Istnieją produkty, które zaburzają absorpcję jodu przez organizm. Należą do nich surowe warzywa kapustowate (np. brukselka, brokuły, kalafior, rzodkiewka, sałata, chrzan, gorczyca), orzeszki ziemne i piniowe oraz soja. Zawierają one bowiem goitrogeny, utrudniające wychwyt jodu. Ponieważ substancje te rozkładają się podczas gotowania, wymienione produkty powinny być spożywane przez pacjentów z niedoczynnością tarczycy jedynie po obróbce cieplnej.

Osoby z niedoczynnością tarczycy do momentu podjęcia odpowiedniej terapii hormonalnej mają bardzo spowolniony metabolizm, co sprawia, że potrzebują nawet o połowę mniej energii niż osoby zdrowe o podobnym wieku i budowie. Stąd właśnie bierze się problem przybierania dodatkowych kilogramów. By się ich pozbyć zaleca się ubogoenergetyczną dietę, bogatą w błonnik i substancje odżywcze. Powinny się w niej pojawić węglowodany złożone w postaci pełnoziarnistego pieczywa, brązowego ryżu, grubych kasz i razowych makaronów, a także warzywa, owoce, chude mięsa i wędliny, ryby oraz odtłuszczone przetwory mleczne. Do prawidłowego funkcjonowania tarczycy, prócz jodu, niezbędny jest cynk i witamina E, substancje biorące udział w syntezie tyroksyny. Doskonałym źródłem cynku jest mięso drobiowe i mięso skorupiaków, a w witaminę E bogate są m.in. ziarna słonecznika i kiełki pszenicy. Dowiedziono również, że zawarta w sporych ilościach w bananach i łososiu witamina B6 jest niezbędna do prawidłowej absorpcji jodu. Znaczenie ma także selen – składnik produktów pełnoziarnistych i orzechów.

Ze względu na często występujące podwyższenie poziomu cholesterolu, zaleca się pacjentom ograniczenie nasyconych tłuszczów zwierzęcych i zastąpienie ich zdrowszymi kwasami tłuszczowymi wchodzącymi w skład olejów roślinnych i ryb.

W zmaganiach z problemem zaparć pomoże błonnik, zarówno nierozpuszczalny jak i rozpuszczalny. Ten pierwszy ma ogromne znaczenie dla pracy jelit i prawidłowego wypróżniania się, gdyż nadaje stolcowi objętość i masę. Błonnik rozpuszczalny natomiast zmiękcza stolec poprzez zdolność wiązania wody. Szczególnie bogate w błonnik, prócz wspomnianych produktów pełnoziarnistych, są suszone owoce, takie jak morele, figi, śliwki, gruszki oraz warzywa: fasola, brokuły, kapusta, a także siemię lniane.

W diecie osób z niedoczynnością tarczycy zwiększa się podaż białka, gdyż powoduje ono wzrost tempa metabolizmu. Nie powinno ono jednak zapewniać więcej niż 15-20% energii, gdyż jego nadmiar obciąża nerki. Należy również pamiętać, że wraz ze wzrostem ilości spożywanego błonnika i białka należy zwiększać ilość wypijanych płynów. Jak na każdej diecie o zredukowanej podaży energii (ok. 1600 kcal, podzielone na 4-5 posiłków) wyeliminowaniu powinny ulec produkty bogate w tłuszcz i rafinowane cukry, czyli smażone mięsa, tłuste sery, słodycze, słodkie napoje i słone przekąski. W kuchni pacjentów powinny ponadto dominować zdrowe techniki kulinarne: gotowanie na parze, pieczenie i duszenie.

Należy jednak pamiętać, że dieta może nas tylko wspomóc w walce z objawami choroby. Sama niedoczynność tarczycy musi być leczona przez suplementację hormonów tego gruczołu.

Literatura:

  • "Fight back with food" pod redakcją W. Kalyn, The Reader's Digest Association, Inc. 2002

ISSN 1689-7730