Glistnica – przyczyny zakażenia, objawy i leczenie07.05.2015

autor: Katarzyna Szatkowska
słowa kluczowe:

Glista ludzka (Ascaris lumbricoides) to bardzo powszechny pasożyt jelita cienkiego człowieka, wywołujący chorobę zwaną glistnicą, askariozą lub chorobą brudnych rąk. Szacuje się, że na świecie glistą ludzką zakażonych jest aż ponad miliard osób! Jak zatem ustrzec się przed tym pasożytem lub skutecznie się go pozbyć?

Jak można się zarazić glistą ludzką?

Do zakażenia glistą ludzką zachodzi drogą pokarmową, przez połknięcie tzw. jaj inwazyjnych nicienia. Mogą one występować na niedomytych warzywach nawożonych ludzkimi fekaliami, brudnych rękach (np. wcześniej dotykających nieumyte jajka lub owoce) czy wodzie zakażonej kałem, np. z jeziora. Na zakażenie szczególnie narażone są małe dzieci, które nie mają wyrobionych nawyków higienicznych i które uwielbiają bawić się w piaskownicy czy ogrodzie. W glebie jaja pasożyta mogą bowiem bytować nawet kilka lat, nie tracąc na inwazyjności.

 

Cykl rozwojowy glisty ludzkiej

Połknięte przez człowieka jaja glisty dostają się do żołądka, a następnie jelita, gdzie dzięki enzymom trawiennym pozbawiane są osłon ochronnych. Uwolnione larwy do dalszego rozwoju potrzebują tlenu, dlatego „wgryzają się” w ścianki jelita by trafić do naczyń krwionośnych i wraz z  prądem krwi powędrować przez wątrobę, do płuc. We wnętrzu pęcherzyków płucnych dwukrotnie linieją, a następnie przedostają się przez oskrzeliki, oskrzela i krtań do tchawicy, skąd odruchowo ponownie połknięte, kolejny raz trafiają do żołądka i jelita, gdzie dorastają. Po ok. 2 miesiącach zaczynają rozmnażać się płciowo. Samice glisty ludzkiej składają dziennie do 200 tysięcy jaj, które wraz z kałem żywiciela wydostają się na zewnątrz i mogą zakażać kolejne osoby.

Objawy zakażenia glistą ludzką

Objawy zakażenia glistą ludzką mogą być mało specyficzne, stąd nierzadko pacjent dowiaduje się o nim dopiero gdy znajdzie w kale dorosłe formy pasożyta – obłe robaki o długości 20-30 cm.
Etap wędrówki jaj z jelita do płuc najczęściej manifestuje:

  • wysoka gorączka
  • kaszel
  • zapalenie płuc.

W okresie dalszej wędrówki często pojawiają się:

  • różne formy alergii (np. zmiany skórne pod postacią pokrzywki, obrzęki na powiekach, cienie pod oczami)
  • napady duszności
  • ból gardła.
  • Gdy w jelitach osiedli się postać dorosła glisty ludzkiej, mogą wystąpić:
  • bóle brzucha
  • biegunki
  • wymioty
  • ogólne osłabienie
  • zawroty głowy
  • wzdęcia
  • uporczywe zaparcia
  • nagłe chudnięcie
  • uczucie ssania w żołądku
  • problemy ze snem.

Gdy zakażenie glistą jest masowe, może dojść do całkowitej niedrożności jelita i potrzeby hospitalizacji. Może zdarzyć się również, że podczas wędrówki po organizmie, formy larwalne osiedlą się w narządach takich jak oko, ucho, mózg czy wątroba, otorbią się i utworzą tzw. guzki robacze.

Leczenie glistnicy

W przypadku podejrzenia zakażenia glistą ludzką wykonuje się badanie kału na obecność jaj pasożyta. Jeśli okaże się dodatnie lub jeśli stwierdzi się występowanie w jelitach formy dorosłej, należy przystąpić do leczenia. Pacjentom podaje się leki przeciwpasożytnicze, takie jak Albendazol, Mebendazol lub Pyrantel. Po ok. 2 tygodniach należy przeprowadzić powtórne badania kału - trzykrotne w odstępach 3-5-dniowych. Jeśli jaja pasożyta są nieobecne, leczenie uznaje się za skuteczne.

Jak uniknąć zakażenia glistą ludzką?

Zapobieganie glistnicy polega przede wszystkim na restrykcyjnym przestrzeganiu zasad higieny osobistej (m.in. myciu rąk po wyjściu z toalety), higienicznym przygotowywaniu posiłków, piciu wyłącznie przegotowanej wody. Należy także zwrócić uwagę, by dzieci myły ręce przed jedzeniem, zwłaszcza po zabawie poza domem.

Literatura:

  1. Hadaś E., Derda M. Pasożyty – zagrożenie nadal aktualne. Probl Hig Epidemiol 2014, 95(1): 6-13.
    Kadłubowski R. Zarys parazytologii Lekarskiej. PZWL, Warszawa 1999.
  2. Dobosz S., Marczyńska M., Ołdakowska A., Popielska J., Szczepańska-Putz M. Wybrane choroby pasożytnicze u dzieci – rozpoznanie i leczenie. Przewodnik lekarza s. 60-65.

ISSN 1689-7730