Kłopotliwy wirus ptasiej grypy cz.107.07.2012

autor: Marcin Sajek
słowa kluczowe:

W ostatnim czasie znowu stało się głośno o wirusie grypy H5N1, znanym także jako wirus ptasiej grypy. Na szczęście nie wynikało to z nowych zachorowań czy przypadków śmiertelnych a... badań naukowych prowadzonych nad tym wirusem. Sprawa wydaje się bardzo interesująca i ważna z punktu widzenia biobezpieczeństwa na świecie. Spróbujmy przyjrzeć się jej trochę dokładniej. Otóż chodzi o 2 publikacje, które pojawiły sie niedawno w bardzo prestiżowych czasopismach naukowych- "Nature" i "Science". Autorami pierwszej są naukowcy z Japonii i Stanów Zjednoczonych pod przewodnictwem Yoshihiro Kawaoki z University of Wisconsin–Madison; drugiej zespół holenderski z Erasmus Medical Center w Rotterdamie, kierowany przez Rona Fouchiera. Więcej szczegółów dotyczących samych badań będzie można znaleźć w najblizszym czasie na łamach "IGM- Internetowej Gazety Medycznej". Na razie wystarczy wiedzieć, że oba zespoły chciały sprawdzić jakie mutacje wirusa H5N1 są potrzebne do tego, by mógł rozprzestrzeniać sie między ludźmi drogą kropelkową i jak wiele tych mutacji potrzeba. W przypadku badań obydwu zespołów okazało się, że wcale nie aż tak wiele. Obydwie publikacje oprócz normalnego procesu recenzji oceniane były dodatkowo przez Narodowy Naukowy Komitet Doradczy ds. Biobezpieczeństwa (NSABB), który powstał w USA po atakach bioterrorystycznych z użyciem bakterii wąglika w 2001 roku. 20 grudnia 2011 Komitet zalecił aby nie publikować obu prac. Wywołało to dyskusję, poniważ "Nature" jest czasopismem brytyjskim, nie amerykańskim. NSABB zgodził się, że wyniki badań powinny zostać opublikowane, jednak nie powinny zawierać opisu stosowanej metodologii. Potencjalnie mogłaby ona posłużyć terrorystom do stworzenia wirusa przenoszącego się między ludźmi drogą kropelkową. Przez 3 miesiące trwały dyskusje, w które zaangażowane były WHO, rząd amerykański oraz NSABB. Następnie w marcu 2012 NSABB zmieniła swoją decyzję, rekomendując opublikowanie prac. Rekomendacja ta została przyjęta przez dyrektora Narodowego Instytutu Zdrowia (NIH) 20 kwietnia 2012, tym samym rząd amerykański zaakceptował rekomendację NSABB. Dzisiaj mając dostęp do "Nature" i "Science" możemy zapoznać się z obydwoma pracami. Ale cała sytuacja pokazuje, że w biologii molekularnej pojawił się nowy, niełatwy do rozwiązania problem. Otóż pewne badania mogą być swego rodzaju "bronią obosieczną". Mogą prowadzić do rozwoju medycyny, wynajdywania nowych leków, jak również tworzenia broni (w tym przypadku broni biologicznej). Problem ten jest doskonale znany fizykom jądrowym. Pojawia się pytanie, jakie procedury powinny być stosowane w przypadku tego typu prac, bo same recenzje są niewystarczające. Kto powinien oceniać, czy praca powinna się ukazać czy nie? NSABB, nie wydaje się dobrym wyborem, ponieważ jest to instytucja amerykańska. Zdecydowanie lepsza byłaby instytucja międzynarodowa. Czy można ustalić gdzie leży granica bezpieczeństwa?

Na powyższe pytania trudno jest dzisiaj odpowiedzieć. Należy jednak chłodno spojrzeć na całą sytuację i przede wszystkim dokładnie przeanalizować wyniki badań z prac źródłowych, a nie dać się przestraszyć niektórym doniesieniom medialnym.

 

Literatura:

  1. Hunter P; H5N1 infects the biosecurity debate. Governments and life scientists are waking up to the problem of dual-use research; EMBO Rep.; 2012; 13(7):604-607
  2. Enserink M; Avian influenza. Public at last, H5N1 study offers insight into virus's possible path to pandemic; Science; 2012; 336(6088):1494-1497
  3. Imai M, Watanabe T, Hatta M, Das SC, Ozawa M, Shinya K, Zhong G, Hanson A, Katsura H, Watanabe S, Li C, Kawakami E, Yamada S, Kiso M, Suzuki Y, Maher EA, Neumann G, Kawaoka Y; Experimental adaptation of an influenza H5 HA confers respiratory droplet transmission to a reassortant H5 HA/H1N1 virus in ferrets; Nature; 2012; 486(7403):420-428 
  4. Herfst S, Schrauwen EJ, Linster M, Chutinimitkul S, de Wit E, Munster VJ, Sorrell EM, Bestebroer TM, Burke DF, Smith DJ, Rimmelzwaan GF, Osterhaus AD, Fouchier RA; Airborne transmission of influenza A/H5N1 virus between ferrets; Science; 336(6088):1534-1541

ISSN 1689-7730