Har Gobind Khorana07.01.2012

autor: Marcin Sajek
słowa kluczowe:

W szesnastym numerze „IGM- Internetowej Gazety Medycznej” przedstawiliśmy krótko sylwetkę Marshalla Warrena Nirenberga- zmarłego w styczniu 2010 odkrywcy kodu genetycznego. 9 listopada 2011 roku zmarł jeden z ludzi, którzy bardzo pomogli Nirenbergowi w rozwikłaniu tej zagadki i razem z nim otrzymali w 1968 roku Nagrodę Nobla- Har Gobind Khorana. Wobec tego czujemy się zobowiązani pokrótce przedstawić Czytelnikowi postać tego wielkiego, wybitnego naukowca.

Har Gobind Khorana urodził się w 1922 roku w Raipur w Indiach. Tam też rozpoczął swoją edukację. Studiował na Uniwersytecie w Punjab, gdzie uzyskał tytuł magistra chemii. Po otrzymaniu stypendium rządowego rozpoczął naukę na Uniwersytecie w Liverpoolu, gdzie w 1948 r. obronił doktorat z chemii organicznej. Na staż podoktorski udał się do Zurychu do Federal Institute of Technology (ETH), gdzie pracował z późniejszym noblistą- Vladimirem Prelogiem. Tam też poznał swoją przyszłą żonę- Esther (zmarła w 2001 r.). Podczas stażu zainteresował się karbodiimidami. Po powrocie do Anglii w 1950 r. pracował w laboratorium Sir Alexandra Todda, gdzie odkrył, że karbodiimidy mogą być użyteczne w syntezie pirofosforanów. Następnie przenióśł się na University of British Columbia w Vancouver, gdzie pracował nad syntezą rybo- i deoksyrybooligonukleotydów. Udało mu się również zsyntetyzować koenzym A, co uczyniło go rozpoznawalnym w świecie nauki. W 1960 r. wyjechał do USA, do Institute for Enzyme Research w Madison w stanie Wisconsin. Tam też w 1968 r. otrzymał Nagrodę Nobla z Fizjologii i Medycyny. Dwa lata później udało mu się zsyntetyzować gen kodujący tRNA alaninowe. W 1971 opisał metodę enzymatycznej syntezy DNA, bardzo podobną do doskonale dzisiaj znanej techniki PCR, tyle że bez użycia termostabilnej polimerazy. Następnie przeniosł się do MIT, gdzie w jego laboratorium zsyntetyzowano gen tRNA, a następnie pokazano, że ulega on ekspresji i jest biologicznie aktywny.

Później Khorana zmienił swoje zainteresowania  i zajął się białkami błonowymi. Badał przede wszystkim transport protonów we wzbudzonej światłem bakteriorodopsynie. Zajmował się również rodopsyną ssaków oraz receptorami sprzężonymi z białkiem G. Na emeryturę przeszedł w 2007 r. Khorana miał trójkę dzieci- Julię, Emily (zmarłą w 1979 r.) i Davida. „Wychował” również ponad 150 post-doców. Był autorem ponad 450 publikacji.

Literatura:

  1. Caruthers M, Wells R; Har Gobind Khorana (1922–2011); Science; 2011; 334: 1511
  2. Ansari AZ, Rosner MR, Adler J; Har Gobind Khorana (1922–2011); Cell; 2011; 147:1433-1435

ISSN 1689-7730