mRNA szczepionką przeciw grypie?07.01.2013

autor: Marcin Sajek
słowa kluczowe:

Bardzo duża zmienność wirusa grypy zmusza nas do prowadzenia ciągłego wyścigu zbrojeń w produkcji szczepionek przeciwko tej chorobie. Wąskim gardłem jest również czas potrzebny do wyprodukowania nowej szczepionki tradycyjną metodą. Dlatego warto podjąć wysiłek w celu opracowania szczepionki, którą łatwiej wyprodukować i w razie potrzeby łatwiej dostosować do nowego szczepu wirusa. Jednym z możliwych rozwiązań są szczepionki oparte na kwasach nukleinowych. W pierwszym momencie wydaje się, że zdecydowanie lepszym rozwiązaniem jest tutaj DNA- ze względu na dużo większą stabilność. Jego zaletami w porównaniu z tradycyjnymi szczepionkami są na pewno większe bezpieczeństwo niż w przypadku inaktywowanych lub atenuowanych wirusów oraz dużo łatwiejszy i szybszy proces przygotowania. Niestety szczepionki DNA wykazują niską immunogenność u ludzi. A gdyby spróbować użyć RNA, np. mRNA? Nie wymaga ono transportu do jądra komórkowego, jest stosunkowo szybko rozkładane po rozprowadzeniu w organizmie, znacznie mniejsze jest ryzyko integracji z genomem a ekspresja antygenów jest na wystarczająco wysokim poziomie i stosunkowo łatwo ją regulować. Pozostaje więc do rozwiązania jeden problem –stabilność. Wyzwanie podjęła grupa niemieckich naukowców, osiągając bardzo interesujące rezultaty. Stabilność cząsteczki zwiększono przez odpowiednią ilość zasad G i C, dodanie sekwencji UTRów (sekwencje niekodujące znajdujące się po obu stronach cząsteczki) oraz kompleksację z białkiem wiążącym kwasy nukleinowe - protaminą, która chroni cząsteczkę przed działaniem RNaz.

Szczepionka skonstruowana została przeciw hemaglutyninie- najbardziej immunogenemu ale jednocześnie najbardziej zmienemu białku wirusa grypy. Testowana była na 3 gatunkach zwierząt- myszach, fretkach i świniach. We wszystkich przypadkach wykazywała działanie podobne do szczepionek wyprodukowanych metodą tradycyjną. Co ciekawe szczepionkę testowano również na bardzo młodych i starych myszach, gdyż w populacji ludzkiej to właśnie dzieci i osoby starsze są najbardziej narażone na grypę. Tutaj także uzyskano satysfakcjonujące rezultaty. Dodatkową zaletą szczepionki mRNA jest możliwość przechowywania formy liofilizowanej w temperaturze 37ºC przez okres 3 tygodni. Oczywiście od badań do wprowadzenia do produkcji i użycia u ludzi jeszcze długa droga, autorzy myślą już jednak o innych niebezpiecznych wirusach, przeciwko którym można by zastosować szczepionki mRNA, takich jak Ebola czy Denga.

Literatura

  1. Wong SS, Webby RJ; An mRNA vaccine for influenza; Nature Biotechnology; 2012; 30 (12): 1202-1204
  2. Petsch B, Schnee M, Vogel AB, Lange E, Hoffmann B, Voss D, Schlake T, Thess A, Kallen KJ, Stitz L, Kramps T; Protective efficacy of in vitro synthesized, specific mRNA vaccines against influenza A virus infection; Nature Biotechnology; 2012; 30 (12): 1210-1216

ISSN 1689-7730