Nagroda Nobla w dziedzinie chemii07.11.2013

autor: Marcin Sajek
słowa kluczowe:

Nagroda Nobla w dziedzinie chemii w 2013 roku została przyznana trzem naukowcom. Otrzymali ją: Martin Karplus, Michael Levitt i Arieh Warshel za "rozwój wieloskalowych modeli dla złożonych układów chemicznych”. Pierwszy z nich urodził się 15 marca 1930 roku w Wiedniu w rodzinie żydowskiej, ale już w wieku 8 lat wyemigrował z rodziną do Stanów Zjednoczonych. W 1950 roku obronił licencjat w Harvard College, a w 1953 doktorat w California Institute of Technology. Promotorem jego rozprawy doktorskiej był Linus Pauling. Następnie w latach 1953-55 przebywał na stażu podoktorskim w Oksfordzie, gdzie współpracował z Charlesem Coulsonem. Później, zanim wrócił do Harwardu pracował m.in w University of Illinois i Columbia University. Jego badania przyczyniły sie do rozwoju spektroskopii NMR, chemii kwantowej, ale przede wszystkim dynamiki molekularnej cząstek biologicznych. Jego imieniem nazwano równanie opisujące zależność między wicynalną stałą sprzężenia spinowo-spinowego J a kątem dwuściennym tworzonym przez trzy wiązania atomowe łączące sprzężone jądra atomowe w spektroskopii NMR.
Michael Levitt urodził się 9 maja 1947 roku w Pretorii w RPA w rodzinie żydowskiej. Gdy miał 15 lat jego rodzina przeniosła się do Wielkiej Brytanii. W 1967 uzyskał licencjat z fizyki w King's College London, a w 1972 doktorat z biologii obliczeniowej w Cambridge. W międzyczasie wyjechał na pewien okres do Izraela, aby odbyć służbę wojskową. Tam również współpracował z profesorem Shelorem Lifsonem z Weizmann Institute oraz jego studentem- trzecim z tegorocznych noblistów- Ariehem Warshelem. Po doktoracie pracował między innymi w Weizmann Institute i Stanford University gdzie pozostaje do dnia dzisiejszego. Levitt jest między innymi twórcą pierwszego programu do przewidywania struktury kwasów nukleinowych i białek opartego na dynamice molekularnej. 
Arieh Warshel urodził się 20 listopada 1940 roku w kibucu Sde Nahum. Służył w armii izraelskiej osiagając stopień kapitana. Jako żołnierz uczestniczył w wojnie sześciodniowej (1966) i wojnie Jom Kipur (1973). W 1966 roku uzyskał licencjat z chemii w Technionie w Hajfie, a następnie w 1967 i 1969 kolejno stopnie magistra i doktora w Weizmann Institute. Staż podoktorski odbył w Harvard University. W 1976 powrócił do Instytutu Weizmanna. Jest twórcą pierwszych programów wiążących strukturę i funkcję cząstek biologicznych m.in. opartych o pole siłowe w układzie kartezjańskim; symulacji reakcji enzymatycznych opartych o chemię kwantową i mechanikę molekularną, a także modeli zaburzeń energii swobodnej w białkach.

ISSN 1689-7730