Nobel z medycyny i fizjologii dla...07.11.2012

autor: Tomasz Woźniak
słowa kluczowe: nobel

Tegoroczną nagrodę Nobla z medycyny i fizjologii otrzymali John B. Gurdon oraz Shinya Yamanaka. Nagroda została przyznana za odkrycie, że zróżnicowane komórki mogą zostać przeprogramowane do komórek pluripotencjalnych, czyli mających możliwość różnicowania się w różne typy komórek. Organizmy wielokomórkowe powstają z pojedynczej zapłodnionej komórki jajowej. Komórka ta następnie wielokrotnie się dzieli i różnicuje prowadząc do powstania różnych typów komórek, wchodzących w skład poszczególnych tkanek i organów. W naturze raz zróżnicowane komórki nie powracają do wcześniejszych - niezróżnicowanych stadiów.

Gurdon prowadził badania na żabach Xenopus laevis. Udało mu się sklonować żabę z komórek somatycznych kijanki. W tym celu zastąpił jądro komórki jajowej, jądrem komórki pobranej z jelita. Badania te wyznaczyły nowy kierunek- transfer jąder komórek somatycznych. Wiele lat później, za pomocą techniki podobnej do opracowanej przez Gurdona udało się sklonować owcę Dolly.

Badania prowadzone przez Shinya Yamanaka pokazały, że możliwe jest przejście całych zróżnicowanych komórek do stanu komórek macierzystych. W tym celu wykorzystał czynniki transkrypcyjne. Okazało się, że do tego celu potrzebne są jedynie cztery z nich: Myc, Oct3/4, Sox2 oraz Klf4.

Rozwój badań bazujących na odkryciach noblistów pozwoli między innymi na terapie w chorobach degeneracyjnych, umożliwi lepsze poznanie chorób genetycznych oraz testowanie leków dzięki możliwości uzyskania komórek macierzystych ze zróżnicowanych komórek ciała.

ISSN 1689-7730