Tejksobaktyna – nowy antybiotyk.07.02.2015

autor: lek. Sebastian Woźniak
Zakład Immunologii Nowotworów, Wielkopolskie Centrum Onkologii w Poznaniu; Oddział Onkologii Klinicznej, Centrum Medyczne „Małgorzata” w Śremie
słowa kluczowe:

Jednym z podstawowych problemów współczesnej medycyny jest rosnąca antybiotykoodporność bakterii. Pierwszy antybiotyk – penicylinę odkryto w latach 40tych XX wieku. W następujących latach hodowano różne organizmy glebowe i odkrywano kolejne substancje. W latach 60tych ubiegłego wieku osiągnięto jednak granicę możliwości hodowlanych tych mikroorganizmów. Nadal powstawały syntetyczne pochodne wcześniej odkrytych antybiotyków, jednakże nie miały one szans zastąpić naturalnych produktów. Plagą dzisiejszych szpitali są bakterie oporne na większość dostępnych antybiotyków.

Do niedawna naukowcy potrafili hodować w warunkach laboratoryjnych zaledwie 1% bakterii glebowych. Badacze z Northeastern University postanowili zmienić dotychczasowe podejście. Uznali, że większość mikroorganizmów potrzebuje do swojego wzrostu innych bakterii lub nieodkrytych jeszcze substancji przez nie wydzielanych. Opracowali urządzenie o nazwie iChip. Próbka gleby jest rozcieńczana do stężenia, przy którym do każdego kanalika urządzenia trafia pojedyncza komórka bakteryjna. Urządzenie jest otoczone dwoma membranami półprzepuszczalnymi, co po umieszczeniu iChipa w glebie pozwala na dopływ do „złapanych” bakterii substancji z zewnątrz. Kolonia bakterii rośnie więc praktycznie w naturalnym środowisku, a po osiągnięciu odpowiedniej wielkości może zostać swobodnie przeniesiona do laboratorium. Ta metoda pozwala na hodowle 50% bakterii występujących w glebie.
Opisana metoda pozwoliła wyhodować bakterię o nazwie Eleftheria terrae należącą do grupy organizmów Gram-ujemnych. Dzięki badaniom udało się wyizolować produkt białkowy, który nazwano „teixobactin”. Tejksobaktyna wykazuje aktywność przeciwko bakteriom Gram-dodatnim poprzez zaburzanie syntezy ściany komórkowej. Dzieje się tak dzięki przyłączeniu tejksobaktyny do wysoce konserwatywnych motywów lipidu II (prekursora peptydoglikanu – budulca ściany komórkowej) i lipidu III (prekursora kwasu tejchojowego ściany komórkowej). Dzięki temu, ze celem antybiotyku nie są białka, naukowcom nie udało się dotąd wyhodować bakterii wykazującej odporność na działanie tej substancji.

Tejksobaktyna wykazuje działanie przeciwko Mycobacterium tuberculosis, Clostridium difficile, Bacillus anthracis oraz Staphylococcus aureus. Okazała się skuteczniejsza niż obecnie stosowany antybiotyk „ostatniej szansy” – wankomycyna wobec szczepów gronkowca złocistego wykazujących odporność na inne antybiotyki. Dzięki zastosowanej metodzie mamy szansę wyprodukować arsenał nowych leków w wojnie przeciwko bakteriom.

 

Literatura:

  • Ling LL et all. „A new antibiotic kills pathogens without detectable resistance” Nature, vol 517, 22JAN2015: 455-459.

ISSN 1689-7730