Wirusowe zapalenie wątroby typu C – jak obecnie leczymy?10.01.2016

autor: lek. Sebastian Woźniak
Zakład Immunologii Nowotworów, Wielkopolskie Centrum Onkologii w Poznaniu; Oddział Onkologii Klinicznej, Centrum Medyczne „Małgorzata” w Śremie
słowa kluczowe:

Wirusowe zapalenie wątroby (wzw) typu C jest (jak sama nazwa wskazuje) wywołane przez infekcję wirusem zapalenia wątroby typu C (HCV – hepatitis C virus). HCV należy do otoczkowych wirusów z rodziny Flaviviridae zawierających jedną nić RNA jako materiał genetyczny. Został odkryty w 1989 roku, jednakże jeszcze do niedawna jego leczenie było trudne i mało skuteczne.

Podstawą leczenia przewlekłego wzw typu C był lek immunomodulujący – interferon w monoterapii lub w połączeniu z rybawiryną, której dokładny mechanizm działania nie został poznany. Modyfikacje dotyczyły czasu prowadzenia terapii oraz budowy cząsteczki, np. PEG-ylacji interferonu. Przełom nastąpił gdy udało się lepiej poznać budowę cząsteczki wirusa i kodowanych przez wirusowe RNA genów. Celem stała się polimeraza odpowiadająca za replikację RNA, proteazy oraz białko NS5A odgrywające znaczącą rolę w replikacji wirusa. Inhibitory polimerazy (białko NS5B) mają nazwę kończącą się na –buwir (sofosbuwir, dazabuwir). Inhibitory proteazy mają nazwę kończącą się na –prewir (telaprewir, symeprewir, boceprewir, parytaprewir, asunaprewir). Inhibitory NS5A mają końcówkę nazwy kończącą się na –aswir (daklataswir, ledipaswir, ombitaswir).

Skuteczność leczenia określa się przez uzyskanie SVR – trwałej odpowiedzi wirusologicznej, definiowanej jako niewykrywalne HCV po 24 tygodniach od zakończenia leczenia. Uzyskanie SVR przyczynia się do znaczącej redukcji śmiertelności i zmniejszenia powikłań leczenia np. w postaci zachorowań na raka wątrobowokomórkowego. Dobór właściwych leków uzależniony jest tez od genotypu wirusa – w Polsce najpowszechniejszy jest genotyp 1, a drugim co do częstości jest genotyp 3. Drugim ważnym czynnikiem doboru leków jest zaawansowanie włóknienia wątrobowego. Logicznym następstwem powstania nowych generacji leków było zastosowanie terapii wielolekowej. W tym momencie pojawiło się również pytanie – czy interferon, mający wiele ciężkich działań niepożądanych jest jeszcze konieczny w schemacie leczenia? Odpowiedź przyniósł szereg badań, w których zastosowano różne kombinacje inhibitorów proteazy, polimerazy i NS5A. SVR (mierzony często po 12 tygodniach) uzyskiwano u 96-100% chorych. Dzięki takiemu przełomowi przewlekłe zapalenie wątroby typu C staje się choroba uleczalną u przytłaczającej większości chorych.

W Polsce w przypadku stwierdzenia genotypu 1 HCV refundowane jest leczenie ombitaswirem, parytaprewirem i rytonawirem w skojarzeniu z dazabuwirem i ewentualnie rybawiryną. Alternatywnie sofosbuwirem w skojarzeniu z ledipaswirem. A dla genotypu 1b HCV prowadzi się leczenie daklataswirem z asunaprewirem. Podkreślić należy, że pomimo dostępności terapii bezinterferonowych Rada Ekspertów nadal zaleca stosowanie interferonu, chociaż często w skojarzeniu z lekami nowej generacji.

Dzięki postępowi jaki się dokonał w trakcie ostatnich 5 lat możliwa jest całkowita eradykacja HCV, chociaż obecnie na przeszkodzie stoją dostępność leków i ich cena.

Źródło:

Artykuł powstał w oparciu o rekomendacje leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Polskiej Grupy Ekspertów HCV na rok 2015, program lekowy NFZ leczenia przewlekłego zapalenia wątroby typu C terapią bezinterferonową oraz dane rejestracyjne opisywanych leków.

ISSN 1689-7730