Wstydliwy problem – nietrzymanie moczu07.10.2011

autor: lek. Sebastian Woźniak
Zakład Immunologii Nowotworów WCO w Poznaniu, Oddział Chemioterapii WCO w Poznaniu
słowa kluczowe:

Nietrzymanie moczu jest stosunkowo częstym problemem osób starszych w szczególności i młodszych w pojedynczych wypadkach. Szacuje się, że w Polsce może dotyczyć 2-3 mln kobiet, przy czym ze względu na wstydliwość dolegliwości zakłada się znaczne niedoszacowanie.

Nietrzymanie moczu możemy podzielić na:

1.Wysiłkowe – charakteryzuje się niekontrolowanym wyciekiem moczu podczas kaszlu, wysiłku fizycznego czy śmiechu. Może mieć różny stopień nasilenia. Jak łatwo się domyslić odpowiada za nie wzrost cisnienia w jamie brzusznej, któremu nie potrafi się przeciwstawić zwieracz cewki moczowej. Przebiega ze zwiększonym napięciem mieśnia wypieracza pęcherza moczowego i wiąże się z osłabieniem więzadeł w miednicy mniejszej. Czynnikami ryzyka są ciąża i długie powikłane porody.

2.Z parcia – jest wynikiem niemożliwego do opanowania skurczu pęcherza moczowego. Wiąże się to ze schorzeniem okreslanym jako pęcherz nadreaktywny. Przyczyną tego schorzenia jest zaburzone obwodowe unerwienie pęcherza i nadmierne przewodnictwo czuciowe. Rozpoznanie to postawione na podstawie samych objawów jest niewystarczające. Takie objawy mogą towarzyszyc choćby zwykłemu zakażeniu dróg moczowych.  Potwierdzić mozna wykonując badanie urodynamiczne wykazujące nadreaktywność wypieracza.

3.Mieszane – znajdujemy tu elementy charakterystyczne dla róznych typów nietrzymania moczu.

4.Moczenie nocne – jak nazwa wskazuje wystepuje w nocy i często ma związek z czynnikami psychicznymi.

Czynniki ryzyka.

Nietrzymanie moczu występuje głównie u kobiet rasy białej. Istnieją doniesienia dotyczące mozliwego tła genetycznego wysiłkowego nietrzymania moczu.  Czynniki mogą być zalezne od pacjenta lub nie. Zależne to czynniki promujące – wywołujące nietrzymanie moczu. Należą do nich menopauza, choroby jelit, leki, spożywane pokarmy drażniące błonę śluzowa pęcherza moczowego, kaszel czy zespół bezdechu nocnego. Czynniki na które nie mamy wpływu to operacje w obrębie miednicy mniejszej, szczególnie związane z uszkodzeniem nerwów i mięsni dna miednicy, radioterapia, ograniczony wysiłek fizyczny czy otyłość.

Diagnostyka

Opiera się na dobrze zebranym wywiadzie lekarskim. Często mozna sie wspomóc specjalnie do tego celu wykonanymi kwestionariuszami. Pacjent może być poproszony o prowadzenie dzienniczka mikcyjnego, w którym będzie opisywał czas i okoliczności oddawania moczu. Dostępne są tez testy wkładkowe, w których pacjent przez godzine nosi wkładkę chłonącą zważoną przed i po badaniu. Wzrost wagi o 2 g oznacza dodatni wynik testu. Wiele badań ma na celu określenie budowy dróg moczowych czy wielkości zalegania moczu – USG, cystouretroskopia. Największym badaniem jest badanie urodynamiczne – wykorzystuje specjalne cewniki pozwalajace okreslić zmiany cisnienia podczas oddawania moczu i badanie elektromiograficzne określajace napiecie mięśni. Zebrane dane pozwalają okreslić funkcjonowanie wszystkich elementów niezbędnych do oddawania moczu i szybko wykryć zaburzenia.

Leczenie

Jest przede wszystkim niefarmakologiczne – obejmuje ćwiczenia mięśni dna miednicy (ćwiczenia Kegla), elektrostymulację, zmienne pole magnetyczne, stosowanie stożków i kulek dopochwowych. Skuteczność tych metod nie przekracza 50 % u pacjentów z niezbyt nasilonym nietrzymaniem moczu. Leczenie farmakologiczne stosuje się głównie w pęcherzu nadreaktywnym lub wysiłkowym nietrzymaniu moczu. Istotne jest opowiednie dobranie leku przez urologa. Możliwe jest też chirurgiczne leczenie niektórych przyczyn nietrzymania moczu do wszczepienia sztucznego zwieracza cewki moczowej włącznie. Jednak wiąże się ono z dodatkowymi powikłaniami.

Problem nietrzymania moczu jest mozliwy do rozwiązania, jednakze ze wzgledu na bardzo intymny charakter dolegliwości niewielu pacjentów decyduje się na wizytę u lekarza. Przy wspólczesnych mozliwościach leczenia warto jednak przezwyciężyc swój wstyd.

ISSN 1689-7730