Znaczenie lizyny w diecie07.02.2015

autor: Agata Flejter - Wojciechowicz
słowa kluczowe:

Człowiek jest zdolny do syntetyzowania dwunastu aminokwasów. Niemniej nie jest w stanie biosyntetyzować dziesięciu. Aminokwasy te bezwzględnie muszą być dostarczane w pożywieniu. Istnienie zapotrzebowania na pożywienie, wskazuje, iż zależność od dostarczania z zewnątrz potrzebnego związku pośredniego może mieć większą wartość dla utrzymania się przy życiu aniżeli zdolność do jego biosynetezy. Z drugiej jednak strony można udowodnić, że aminokwasy, których nie trzeba dostarczać w pożywieniu, są ważniejsze dla komórki od tych, które muszą być dostarczane z pokarmem, skoro człowiek zatracił zdolność do ich biosyntezy. Niezależnie jednak od tych rozważań należy zwrócić uwagę na problem medyczny wynikający ze stanu niedoboru aminokwasów. Pojawia się on wówczas gdy konieczne w pokarmie aminokwasy nie występują w diecie lub występują w niej w niedostatecznych ilościach [1].

Jednym z takich egzogennych aminokwasów jest lizyna. Ponieważ niektóre zboża są dość ubogimi źródłami lizyny, może dojść do dramatycznego niedoboru tego aminokwasu w regionach, w których pożywienie opiera się na tych właśnie zbożach i nie jest uzupełniane przez takie źródła białka, jak: nabiał, ryby i inne mięsa. W związku z powyższym kwashiorkor i wyniszczenie są endemiczne w niektórych regionach Afryki Zachodniej. Kwashiorkor pojawia się w momencie, gdy dziecko zostaje odstawione od piersi matki i przechodzi na dietę skrobiową ubogą w białko. Cierpiące na tę chorobę dziecko jest wyraźnie osłabione i apatyczne. W warunkach laboratoryjnych u chorego można wykazać przewodnienie hipotoniczne, ubytki pierwiastków śladowych, hipolipidemię, a także niewydolność zewnątrz oraz wewnątrzwydzielniczą trzustki [1,2].

Dieta uboga w lizynę może prowadzić do anemii, charakterystycznego przekrwienia oczu, zaburzeń enzymatycznych, wypadania włosów, trudności z koncentracją i drażliwości, spadku poziomu energii, utraty apetytu, zaburzeń w prawidłowym funkcjonowaniu układu rozrodczego, a także upośledzenia tempa wzrostu i utraty masy ciała. Objawy niedoboru wynikają ściśle z funkcji jaką spełnia lizyna w organizmie ludzkim. Jest ona bardzo ważnym składnikiem potrzebnym do wzrostu, naprawy tkanek i wytwarzania hormonów, enzymów oraz przeciwciał. Jest też potrzebna dla prawidłowej budowy kośćca u dzieci w okresie wzrostu. Pomaga wchłaniać wapń i uczestniczy w prawidłowym utrzymaniu równowagi azotowej u osób dorosłych. Ponadto lizyna przyspiesza tworzenie kolagenu i regenerację tkanek. Badania diagnostyczne wykazały, iż lizyna przyspiesza leczenie opryszczki oraz zapobiega jej nawrotom. Takie działanie lizyny, wynika z antagonizowania argininy, która z kolei uczestniczy w rozwoju infekcji. Lizyna jest także prekursorem karnityny, która działa wzmacniająco na układ sercowo-naczyniowy. Wykazano także, że lizyna wiążąc się z ołowiem – metalem ciężkim, skutecznie zmniejsza jego toksyczność i przyspiesza jego usuwanie z organizmu [3].

Bogatym źródłem lizyny są jajka, nabiał, ryby, czerwone mięso i drób. Osoby wykluczające produkty zwierzęce z diety mogą ten aminokwas dostarczać w postaci soi, kiełków zbóż, produktów pełnoziarnistych, szpinaku i czarnym kminku. Ponadto na rynku dostępne są preparaty z lizyną, które powinno się nabywać wyłącznie w aptekach, zwracając uwagę, czy lizyna w preparacie znajduje się w stanie wolnym. Taką formę lizyny organizm wchłania bezpośrednio do krwioobiegu bez konieczności trawienia [4].

Literatura

 

  1. Murray R.K. i inni; Biochemia Harpera; PZWL; 2002
  2. Singh B., Udani J., Vinjamury S. i inni; Safety and effectiveness of an L – lysine, zink, and herbal-based product on the treatment of facial and circumoral herpes; Altern Med Rev; 2005; 10(2): 123 - 7
  3. http://www.livestrong.com; 2015
  4. www. http://zasadyzywienia.pl; 2015

 

ISSN 1689-7730